Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web

 
AMiSOS HAZiNESi 
Amisos'un Kisa Tarihçesi

Eski Samsun (Amisos), M.Ö. 7. yy'da Grek asilli Miletos kolonistleri tarafindan kurulmustur. Miletoslular, Kit'a Yunanistan kolonistlerinden daha geç olarak kolonizasyon hareketlerine baslamislardir. (M.Ö. 670). Ege Bölgesini isgal edilmis bulduklarindan, Marmara ve Karadeniz kiyilarinda ticaret ve balikçilik merkezi olmaya uygun yerlere yerlesmislerdir. Bu yerlesme yerlerinin önemlilerinden biride Amisos olmustur.

Amisos, Küçük Asya'nin kuzeyinde Pontus Bölgesinde ayni adi tasiyan körfezde bir kiyi sehri olarak kurulmustur. Sehir Kizilirmak (Halys) ve Yesilirmak (iris) nehirlerinin arasinda, deniz kenarinda, bir tepenin üzerinde yer almaktadir. Açik bir liman görünümünde olan sehir, gerek hinderlandiyla iliskisinin elverisli durumu, gerekse Sinop (Sinope) ile Trabzon (Trapezus) limanlari arasinda kullanisli tek liman olmasi nedeniyle özellikle Eski Çagda önemli bir yer tutmustur. M.Ö IV. yy'yilin sonlarina kadar Atinalilarin hakimiyeti altinda kalan Amisos, 370'de Perslerin eline geçmis, Anadolu'nun Büyük Iskender tarafindan ele geçirilmesinden sonra Pontus Kralligina katilmistir. (M.Ö.III. yy). Pontus Krali Mitridades ile Romalilar arasindaki savaslar sirasinda Amisos ismi sIk sIk duyulmustur. Romali General Lucullus tarafindan kusatilmis ve sehrin düsmesi üzerine Amisos, Roma imparatorluguna dahil olmus ve yeniden imar edilerek eski ününe kavusmustur. Bizans döneminde Psikoposluk merkezi haline gelen sehir, büyüyüp gelismeye devam etmistir.


Amisos Hazinesi

Samsun, Merkez, ilkadim Belediyesinin Cedit Mahallesinde, Amisos Antik Kenti içerisinde yol genisletme çalismalari sirasinda 28 Kasim 1995 Sali günü açilan bir delik (bosluk) görüldügü ihbari üzerine Müze Arastimacilari ile bildirilen yere gidilerek hemen çalismalara baslanmistir.Konklemera tipi kaya kitlesinin oyulmasi ile yapilmis, tavan-taban ve duvarlari horosanla sivanmis 5x5 m. ebadinda 2.30 m. yüksekligindeki mezar odasi içerisine yerlestirilmis 5 adet mezardan üçünün kullanildigi, ikisinin bos oldugu görülmüs ve böylece burasinin bir aile mezari oldugu tesbit edilmistir.

Kulanilmis olan üç mezardaki iskeletlerin olusturdugu buluntularin incelenmesinden, birinin erkek, ikisinin bayan mezari oldugu; ayrica altin ziynet esyalari (ölü hediyeleri) çanak-çömlek, cam ve mermerden yapilmis arkeolojik eserlerin ilk inceleme ve degerlendirilmelerinden, erkek mezarinin Pontus kralliginin en üst düzeyindeki yöneticilerinden (kral, komutan, prens gibi) birine, bayan mezarlarindan birinin bu ünlü kisinin (kralin) esine (kraliçeye) digerinin de kizina ait olabilecegini düsünmekteyiz.
insitu halde bulunan mezarda ölü hediyelerinin (takilarinin) uygun yerlere yerlestirildigi görülmüstür. (yani taç kafa üzerinde, kolye boyunda, küpe kulak hizasinda vb.)

Amisos, en parlak dönemini (altin çagini) Pontus Krali Mithridades VI zamaninda yasamis, imparatorlugun yönetim merkezi olmustur. Kültür ve sanatta bu dönemde gelisip yayginlasmis, antik çagin en gelismis sikke darphaneleri ile birlikte seramik atölyeleri de Amisos'ta bu dönemde kurulup gelistirilmistir. Bu mezarlarin zenginligi, altin ölü hediyelerinin kalitesi, ince isçiligi ve kullanilan semboller Mithridades VI döneminde basilan Amisos sikkeleri üzerindeki sekil ve sembollerle büyük benzerlik göstermektedir.

Bu mezar odasinin iki ayri dönemde kullanildigi, pismis toprak (seramik) cam, metal ve mermer eserlerin M.Ö.IV.yy'a tarihlenmesi gerektigi; altin süs esyalarinin ise M.Ö.I.yy'a ait oldugu görüsündeyiz.

Amisos Hazinesinin Listesi (Dökümü)

1- Cam Eserler : 1 adet tabak (phiale), 1 adet kase.

2- Mermer Eserler : 2 adet Alabastron

3- Madeni Eserler : 1 adet Pudriyer.

4- Pismis Toprak (Seramek Eserler) : 1 adet kandil, 2 adet buhurdanlik, 3 adet koku kabi, 2 adet amphoriskos (çift kulplu testicik).

5- Altin Eserler : Amisos Mezar Buluntularinin büyük çognlugu (%80'i) som altindan (24 ayar) süs esyalari olusturmaktadir. Oldukça ince bir isçilige sahip olan bu eserlerin gerekli konservasyon islemleri yapildiktan sonra yapildiklari dönemdeki M.Ö. 1.yy) gibi sekillendirilmislerdir. Bu buluntularin sekillendirmelerden sonra listesi.

1- Çift kadin basli bilezik, 1 çift aslan basli bilezik, 1 çift yilan seklinde bilezik, 1 çift Nike (zafer tanriçasi) seklinde küpe, 1 çift eros seklinde küpe, 1 adet saç tokasi, 1 adet yüzük, 3 adet bileklik, 10 adet aplik (hippokampos denilen yarisi at yarisi balik seklindeki yaratiklar üzerinde lir çalan nereidler yani deniz perileri tasvir edilmis), 13 adet dügme (11 adeti sedef kakmali-meduza kabartmali, 2 adeti yakut kakmali), 4 adet aplik (dikdörtgen plaka seklinde) 4 adet kolye, 1 adet saç bagi, 1 adet zil seklinde parça, 2 adet boru-boncuk dizili kolye.

Böylece Amisos Hazinesi toplam olarak altmisdört (64) parça eserden olusmustur.

Gerek kalitesi- ince isçiligi ve gerekse eskiligi (2400 yillik tarihi) ile Cumhuriyet döneminde Türkiye'de bulunmus bu önemli koleksiyonu yurtiçinde ve yurt disinda en etkili sekilde tanitarak Samsun'un yogun bir turist akimina sahne olmasini saglamaliyiz.

Bu tarihi firsati iyi kullanip degerlendirmek zorundayiz. Bu konuda basta basin-yayin organlari olmak üzere tüm turizmcilerin, seyahat acentalarinin, kültür ve turizm alaninda etkinliklerde bulunan vakif-klüp ve dernekleri, Samsun'u ve karadenizi seven herkesin etkili çalismalar yapmasini ve Samsun Müze Müdürlügü ile sürekli isbirligi içerisinde olmalarini diliyoruz.

Mustafa AKKAYA (Samsun Müze Müdürü)